Opbrengst Bergh in het Zadel naar onderzoek PIJNSEIN bij kanker

Doel minder pijn bij kankerpatiënten

Te vaak lijden patiënten met kanker nog onnodig pijn. Vier op de tien patiënten hebben ernstige pijn aan het begin van hun ziekte. Is de kanker verder gevorderd, dan loopt het aantal op tot zeven van de tien mensen. Er is te weinig aandacht en geld beschikbaar om met behulp van onderzoek deze zorg te verbeteren. Het geld dat Bergh in het Zadel ophaalt, gaat naar het onderzoek PIJNSEIN bij kanker.

Prof. dr. Kris Vissers is hoofd Palliatieve Zorg en Pijnbestrijding van het UMC St Radboud en maakt deel uit van het onderzoeksteam: "PIJNSEIN bij kanker wordt gefaseerd ingevoerd in de regionale ziekenhuizen. Met als doel dat patiënten, medisch specialisten, verpleegkundigen en huisartsen zich ervan bewust worden dat pijn bij kanker veel voorkomt en behandeld kan worden, pijn beter gerapporteerd en gediagnosticeerd wordt, er betere behandeling plaatsvindt en nagegaan wordt of de behandeling het gewenste effect heeft. Uit recent onderzoek blijkt, dat door de arts nauwelijks aan de patiënt vraagt naar pijn. Pijn moet beter bespreekbaar worden gemaakt, waardoor er minder onnodig pijn wordt geleden. Het vragen naar pijn zou een zorgparameter moeten zijn, net als het meten van de bloeddruk. Het systematisch meten van pijn is geen wettelijke verplichting. En dat vind ik een onaanvaardbare situatie. Als je pijn hebt, heeft dat een grote impact op je kwaliteit van leven. Dat zien we op onze pijnpoli in het UMC St Radboud."

Voorbeeldfunctie
Het vierjarige project PIJNSEIN bij kanker dat Bergh in het Zadel voor de Pijnbestrijding gaat adopteren, wordt uitgevoerd door het Kenniscentrum voor Pijn en Palliatieve geneeskunde van het UMC St Radboud. Een samenwerkingsinitiatief van huisartsen en medisch oncologen van ziekenhuizen uit het oosten van het land. Doelgroep zijn alle patiënten die kanker hebben gehad of het hebben. Patiënten die ‘restpijn' zijn blijven houden en degenen die nog behandeld worden. Dus zowel de patiënten die al genezen verklaard zijn, die goede kans op herstel hebben als palliatieve patiënten. Bij deze laatste groep is dan geen genezing meer mogelijk.
"Structurele pijnbestrijding bestaat niet", legt prof. dr. Kris Vissers uit. "Artsen zijn opgeleid om de ziekte te behandelen, maar niet om de symptomen structureel aan te pakken. Belangrijk is om de tijd dat een patiënt ziek is of de tijd die rest, comfortabeler te maken. Daar ligt dus braakliggend terrein waar we met dit onderzoek op inhaken. Ons wetenschappelijke onderzoek voldoet aan de criteria van het KWF voor onderzoek naar kanker."
Onderzoekscoördinator dr. Yvonne Engels vult aan: "We werken samen met de ziekenhuizen, huisartsen en patiënten. Ook het Integrale Kankercentrum Oost is een belangrijke partner. We starten met de regionale ziekenhuizen. Dit project zal ook een voorbeeldfunctie hebben. Als de resultaten van het project positief zijn, zal het worden uitgebreid naar ziekenhuizen in Nederland en in Europa. We laten hiermee zien, dat onderzoekers niet vanuit een ivoren toren werken, we willen dat dit project in alle geledingen zichtbaar wordt. Van specialist tot de verpleeghuisarts."

Innovatief onderzoek
Als basis voor hun onderzoek baseert het onderzoeksteam zich op de richtlijn Pijn bij kanker, die in 2008 is opgesteld. In samenwerking met alle beroepsverenigingen en patiëntenverenigingen staat in deze richtlijn de meest aanbevolen manier van het behandelen van pijn bij kanker. Huisartsen, medisch specialisten en verpleegkundigen krijgen ondermeer training en hulpmiddelen aangereikt om de beschikbare kennis op het gebied van pijnbestrijding goed te kunnen toepassen. Vissers: "We zorgen, dat de hele zorgketen erbij betrokken wordt en zo interactie tot stand komt. Met dit innovatieve onderzoek zijn we koploper in dit domein. Het gaat om een nieuw soort denken en bewegen over grenzen."

Pijnprotocol.
Nu is er onvoldoende kennis over de richtlijn en laten zorgverleners het thema pijn teveel liggen. Engels: "Doel van het onderzoek is, dat patiënten kunnen zeggen: ik heb pijn en wil dat het opgelost wordt. En dan gaat het pijnprotocol van start. Dat wil zeggen dat een patiënt bij een zorgverlener in Doetinchem of in Nijmegen dezelfde behandeling krijgt als hij klaagt over pijn. Nu wordt er in het ene ziekenhuis veel aandacht aan besteed en in het ander niet, maar die vrijblijvendheid verdwijnt. Soms kan de pijn goed behandeld worden, soms niet maar dan voelt de patiënt zich in ieder geval erkend en gehoord. Pijnloos is niet haalbaar. Wel kunnen we het terugbrengen tot een aanvaardbaar niveau. Een lichaam heeft pijn als signaal nodig om aan te geven dat er ergens een probleem is. Tot nu toe wordt pijn nog niet systematisch gemeten met een pijnmeter. Doordat patiënten vaak aarzelen om uit zichzelf aan te geven dat ze pijn hebben, blijven te veel patiënten onnodig met pijn rondlopen. Op de pijnpoli in het UMC St Radboud komen soms patiënten, die al maanden veel pijn blijken te hebben. Dat is onmenselijk. Chronische pijn maakt ernstig ziek. Er wordt onnodig veel pijn geleden. Maar er is ook onwetendheid. Er bestaat een enorme weerstand tegen pijnstillers. Patiënten zijn ten onrechte bang hieraan verslaafd te raken.
Als pijn in een vroeg stadium gesignaleerd wordt kan er preventiever gewerkt worden. De pijn wordt vroeger bestreden, is minder chronisch en minder erg. Ook is de patiënt beter te volgen. Samengevat kunnen we stellen dat veel patiënten met kanker pijn ervaren, dit lang niet altijd met de arts besproken wordt, de arts niet altijd een goede pijndiagnostiek doet en dat het effect van de behandeling niet altijd goed gevolgd wordt. Wanneer dit alles wel zou gebeuren, zou de pijn verminderen en daardoor de kwaliteit van leven van veel patiënten positief beïnvloed worden. Pijn wordt door iedereen in de zorg onderschat. De oorzaken liggen zowel bij arts als patiënt. Of je nu kampt met restpijn of een levensverlengende kankerbehandeling. Het is zo belangrijk om oog voor pijnbestrijding te hebben, want de levenskwaliteit van de patiënt en diens naasten verbetert onmiddellijk."


UMC St  Radboud fietst mee!
Onderzoekscoördinator Yvonne Engels is een fervent fietser en neemt volgend jaar deel aan de Oranjetocht van Bergh in het Zadel. Het onderzoeksteam van PIJNSEIN bij kanker sponsort Yvonne en gaat geld inzamelen.