Overige projecten 2015

In 2015 is door Bergh in het Zadel meer dan 1 miljoen euro bijeen voor de kankerbestrijding. Daarom konden er, naast de grote projecten ‘Vierdimensionale Bestralingstechniek Alvleesklierkanker’ en ‘Acute lymfatische leukemie bij kinderen’, nog drie nieuwe projecten ondersteund worden. Bergh in het Zadel heeft in overleg met medisch adviseur dr. Bart Timmers een keuze gemaakt.  Hieronder staan de drie projecten. Aan de onderzoekers van deze projecten hebben we de vraag voorgelegd hoe de stand van zaken in hun onderzoek momenteel is en of er doorbraken zijn.

Project 1: Behandeling van jongeren met uitgezaaide sarcomen - Radboud UMC

Al vele jaren zijn stichting Bergh in het Zadel en het Radboud Oncologie Fonds een hecht team als het gaat om het vergroten van inzicht in de ziekte kanker. Eén van de laatste onderzoeken die mogelijk is gemaakt door deze samenwerking, is het onderzoek naar de behandeling van uitgezaaide sarcomen van o.a. Dr. Ingrid Desar, prof. Winette van der Graaf en Dr. Yvonne Versleijen-Jonkers.

Dr. Ingrid Desar: “Chemotherapie slaat bij een deel van de patiënten met uitzaaiingen helaas niet aan omdat tumorcellen bijvoorbeeld ongevoelig zijn of dat worden door de gegeven behandeling. In ons onderzoek zoeken we betere behandelingen met minder bijwerkingen voor (jongere) patiënten met een uitgezaaid bot- of weke delen sarcoom.

Immunotherapie is een behandelmethode die het eigen afweersysteem van de patiënt gebruikt om de kanker te behandelen. Bij doelgerichte therapie worden kankercellen op heel specifieke eigenschappen aangevallen. Deze specifieke kenmerken zijn niet, of in veel mindere mate aanwezig, in gezonde lichaamscellen, waardoor de bijwerkingen doorgaans minder zijn dan bij chemotherapie. Bij sarcomen zijn zowel de immunotherapie als de doelgerichte therapie nog nauwelijks onderzocht. De onderzoekers van het Radboudumc zijn nu, dankzij Bergh in het Zadel, ongeveer een half jaar bezig en hebben verschillende soorten sarcomen onderzocht op mogelijke aanknopingspunten voor doelgerichte of  immunotherapeutische behandeling. De invloed van deze kenmerken op de effectiviteit van de huidige behandeling en overleving wordt onderzocht. Hierna zal het onderzoeksteam zich richten op het testen van de gevoeligheid van sarcomen voor doelgerichte en immunotherapeutische therapie.”

Project 2: Isolatie van specifieke HLA-DP gerestricteerde donor-T cellen voor de behandeling van leukemie - LUMC

Transplantatie van stamcellen en afweercellen van een gezonde donor kan ingezet worden bij de behandeling van patiënten met leukemie, lymfeklierkanker of multipel myeloom (ziekte van Kahler). Wanneer volwassen afweercellen van de donor toegediend worden in het lichaam van een patiënt, kunnen zij cellen van de patiënt als ‘vreemd’ herkennen. Als deze afweerreactie zich in de patiënt specifiek richt tegen de bloedcellen van de patiënt waar de kwaadaardige cellen een onderdeel van uitmaken, vormt deze reactie het therapeutisch effect van de transplantatie. Prof. dr. Fred Falkenburg: “In het nieuwe project, dat mede door Stichting Bergh in het Zadel wordt gefinancierd, ontwikkelen we een nieuw therapeuticum, een levend geneesmiddel, bestaande uit donor CD4 T-cellen die specifiek gericht zijn tegen eiwitten die alleen op bloedcellen van de patiënt voorkomen en daardoor specifiek de kwaadaardige cellen kunnen opruimen zonder verdere schade aan de patiënt te induceren. We hebben inmiddels al laten zien dat we donor T-cellen kunnen trainen om specifiek de (kwaadaardige) bloedcellen van de patiënt te herkennen, en niet de andere gezonde weefsels. We zijn de techniek nu verder aan het verfijnen door de donorcellen bepaalde stofjes aan te bieden zodat ze nog specifieker worden, en beter in het laboratorium geisoleerd kunnen worden. Deze getrainde afweercellen kunnen dan in de toekomst ingezet worden als levend geneesmiddel bij patiënten.”

Project 3: Behandeling van alvleesklierkanker op maat - Radboud UMC

Prof. dr. Erik Aarntzen: “Binnen het project ‘Behandeling van alvleesklierkanker op maat: het voorspellen van het biologische gedrag van alvleesklierkanker middels PET/CTscans’  doen we met de bijdrage van Bergh in het Zadel onderzoek naar ‘heterogeniteit’ binnen alvleesklierkanker. Kanker is niet één ziekte, we weten allemaal dat patiënten met dezelfde tumorsoort verschillend reageren op dezelfde behandeling en daarmee ook een verschillende prognose hebben. Voor artsen en onderzoekers is deze ‘heterogeniteit’ het grootste struikelblok voor een effectieve behandeling; en dat geldt zeker voor alvleesklierkanker (pancreascarcinoom). Met dit onderzoek willen we nagaan of de ‘heterogeniteit’ zoals we die meten op een PET/CT-scan kunnen correleren aan het biologische gedrag van alvleesklierkanker bij de individuele patiënt. Met de ondersteuning van Bergh in het Zadel hebben we van een aantal duidelijk verschillende vormen van alvleesklierkanker weefsel kunnen onderzoeken en hebben we recent iemand aangesteld om deze weefseleigenschappen met de PET/CT-scans te vergelijken. Dit verwachten we voor de zomer afgerond te hebben en hopelijk geven deze eerste resultaten voldoende aanleiding om in een grotere studie dit verder te exploreren.